پیشینه گرامیداشت سنت نوروز در افغانستان

پیشینه گرامیداشت سنت نوروز در افغانستان

جشن نوروز یکی از آیینهای کهن حوزه تمدنی فارسیزبانان است که از دورههای گذشته تاکنون در این مناطق گرامی داشته میشود.

در افغانستان، تاجیکستان و در مناطقی از شبهقاره هند از جشن نوروز مانند اعیاد دوران کهن این مناطق تجلیل میشود. آنگونه که در لغتنامه «دهخدا» ذکر شده است در دوره ساسانیان این جشن با گردش سال تغییر میکرد و جشن نوروز در آغاز بهار هر سال نبود بلکه مثل عید ماه رمضان و عید قربان در فصلهای مختلف سال برگزار میشد.

در حدود سال 392 قمری بود که جشن نوروز به اول حمل رسید و به فرمان «سلطانملک شاه سلجوقی» ترتیب تقویم «جلالی» نهاده شد و بر اساس آن، جشن نوروز در آغاز بهار هر سال مقارن با تحویل آفتاب به برج «حمل» فروردین تثبیت شد.

مراسم جشن نوروز در افغانستان از روز اول ماه حمل آغاز میشود. آغاز مراسم جشن نوروز در افغانستان از شهر «مزار شریف» آغاز میشود و مردم از نقاط مختلف کشور از دیر باز تاکنون در آغاز فصل بهار خود را به شهر مزار شریف رسانده و در جوار بارگاه منسوب به مرقد امام علی (ع) جشنهای نوروز را با بر افراشتن علم در کنار مرقد این امام همام آغاز میکنند.

همزمان با برافراشته شدن علم سخی در مزار شریف، 21 گلوله توپ نیز به رسم احترام شلیک میشود. زیارتگاه روضه مزار شریف تا 40 شبانهروز پذیرای زایران است و بخصوص در روزهای چهارشنبه و شبهای جمعه، ازدحام جمعیت در داخل و اطراف حرم به بیشترین حد خود میرسد.باور عامیانه مردم افغانستان بر این است که امام علی(علیه السلام) در روز اول نوروز به خلافت رسیده است و لذا جشنهای نوروز در این کشور با نام امام علی (ع) پیوند خورده است.

کابل از مناطق مهم دیگری است که زیارت سخی در آن انجام میشود و در آنجا نیز پرچم منسوب به مولا علی (ع) توسط علما، روحانیون و پهلوانان کابل در اولین روز حمل همزمان با تحویل سال نو برافراشته شده و تا چهل روز که علم بر افراشته است، مردم به زیارت سخی آمده و به نیایش و دعا میپردازند.

در شهر «هرات» نیز مردم این شهر در روز اول حمل به مساجد و تکایا میروند و آغاز سال نو را گرامی میدارند. مردمان این شهر آغاز سال نو را با دعای تحویل سال در مساجد آغاز میکنند و در هنگام تحویل سال با دعا و نیایش از خداوند میخواهند که سال نو را سال خوبی برای آنها قرار دهد.

زیارت مزار «سلطان میر عبدالله الواحد شهید»، نواده امام حسن مجتبی (ع) و بنا به برخی منابع، پدر حضرت عبدالعظیم حسنی، در جنوب شهر هرات، یکی از مهمترین مناطقی است که در روز اول نوروز علم منسوب به امام علی(ع) در آنجا بر افراشته میشود و در هنگام دعای تحویل سال مردم ظرفهایی از آب را به زیارتگاه میآورند و بعد از پایان دعا، آن آب تبرک شده و دعا خوانده را به بیماران داده و از خداوند شفای بیمار خود را طلب میکنند.

در گذشته در افغانستان، جشن نوروز با نامهایی چون «جشن نوروز»، «عید جمشیدی» و یا «نوروز سلطانی» نامیده میشد و امروزه نیز با نامهایی چون «جشن نوروز»، «نوروز باستان»، «میله گل سرخ» و «عید نوروز» نامیده میشود.

کد (4)

نظرات بینندگان:

>>> دقیقترین تقویم جهان که در یونسکو به اسم ایران ثبت شده تقویم جلالی است که توسط خیام نیشابوری انجام شده که یکی از افتخارات ایران عزیز است

>>> پاینده باد مردم دوست و برادر افغانستان.زنده باد ایران .زنده باد افغانستان.

>>> باز متواری روان عشق صحرایی شدند
باز سرپوشیدگان عقل سودایی شدند
باز مستوران جان و دل پدیدار آمدند
باز مهجوران آب و گل تماشایی شدند
باز نقاشان روحانی به صلح چار خصم
از سرای پنجدر در خانه آرایی شدند
باز در رعنا سرای طبع طراران چرخ
بهر این نو خاستگان در کهنه پیرایی شدند
باز بینا بودگان همچو نرگس در خزان
در بهار از بوی گل جویای بینایی شدند
زرد و سرخی باز در کردند خوشرویان باغ
تا دگر ره بر سر آن لاف رعنایی شدند
عاشقان در زیر گلبنهای پروین پاش باغ
از بنات النعش اندر شکل جوزایی شدند
تا وطاها باز گستردند پیران سپهر
قمریان چون مقریان در نوبت افزایی شدند
خسرو سیارگان تا روی بر بالا نهاد
اختران قعر مرکز نیز بالایی شدند
از پی چشم شکوفه دستهای اختران
بر صلایهٔ آسمان در توتیاسایی شدند
تا عیار عشق عیاران پدید آرند باز
زرگران نه فلک در مرد پالایی شدند
تا با کنون لائیان بودند خلقان چون ز عدل
یک الف در لا در افزودند الایی شدند
غافلان عشرتی چون عاقلان حضرتی
خون زر خوردند و اندر خون دانایی شدند
از پی نظارهٔ انصاف چار ارکان به باغ
هر چه آنجاییست گویی جمله اینجایی شدند
چون دم عیسی چلیپاگر شد اکنون بلبلان
بهر انگلیون سراییدن بترسایی شدند
بیدلان در پردهٔ ادبار متواری شدند
دلبران در حلقهٔ اقبال پیدایی شدند
زاغها چون بینوایان دم فرو بستند باز
بلبلان چون طوطیان اندر شکرخایی شدند
عالم پیر منافق تا مرقع پوش گشت
خرقهپوشان الاهی زبر یکتایی شدند
روزها اکنون بگه خیزند چون مرغان همی
روزها مانا چو مرغان هم تماشایی شدند
اینت زیبا طبع چابک دست کز مشاطگیش
آنچنان زشتان بدین خوبی و زیبایی شدند
مطربان رایگان در رایگان آباد عشق
بیدل و دم چون سنایی چنگی و نایی شدند
دلق تا کوتاهتر کردند تاریکان خاک
روشنان آسمان در نزهت آرایی شدند
سنایی غزنوی

>>> حمیرا روحی
«هنگامه بهار» عنوان شعری است از «حمیرا روحی» از شاعران معاصر افغانستان، که در یکی از مجموعههای شعری او با نام «صبح امید» به چاپ رسیده است:
خوش بود موسم نوروزی و ایام بهار
که دمیدست گل و سبزه به هنگام بهار
کائنات از سر نو زندگی آغاز نمود
تا شنید از دهن باد صبا نان بهار
شجر از غنچه گل کرده کلاهی بر سر
تاج بر فرق نهادست گل اندام بهار
دشت پوشیده قبایی ز زمرد در بر
تازه و تر شده از بس همه اجسام بهار
سبزه بگرفته به بر لاله دل خون شده را
داده از وصل پری روی چمن کام بهار
بلبل دلشده بر شاخه گل نعره زنان
گل که مغرور به حسن است ز انعام بهار
موسم عیش و سرور است و گه عشرت و شوق
پر زفیض است همه اول و انجام بهار
فصل گل می گذرد «روحی» بیا اندر باغ
نغمه سر کن تو به هر صبح و به هر شام بهار